OSB Bozukluğu

Otizm, erken çocukluk döneminde başlayan ve kişinin sosyal iletişim, sosyal etkileşim ve davranış örüntülerini etkileyen nörogelişimsel bir durumdur. “Spektrum” denmesinin nedeni, belirtilerin ve destek ihtiyaçlarının kişiden kişiye çok farklı düzeylerde görülmesidir. Otizm Spektrum Bozukluğu

Otizmin Temel Özellikleri

1. Sosyal iletişim ve etkileşim güçlükleri

Otizmli bireylerde şu durumlar görülebilir:

• Göz teması kurmada farklılıklar
• İsmi söylendiğinde tepki vermeme
• Duygu ve düşüncelerini ifade etmekte zorlanma
• Karşılıklı sohbet başlatma veya sürdürmede güçlük
• Arkadaşlık ilişkileri kurmada zorlanma
• Jest, mimik ve beden dilini anlamada güçlük

Örneğin bir çocuk karşısındaki kişinin üzgün olduğunu fark etmeyebilir veya bir yetişkin sosyal ipuçlarını yorumlamakta zorlanabilir.

2. Tekrarlayıcı davranışlar ve sınırlı ilgi alanları

Bunlar arasında:

• El çırpma, sallanma, dönme gibi tekrarlayıcı hareketler
• Oyuncakları sıra halinde dizme
• Belirli konulara yoğun ilgi duyma
• Rutinlere aşırı bağlılık
• Beklenmedik değişikliklerden rahatsız olma

yer alabilir.

3. Duyusal farklılıklar

Otizmli bireyler duyusal uyaranları farklı şekilde algılayabilir.

Örneğin:

• Gürültüye aşırı hassasiyet
• Bazı dokulara veya kıyafetlere tahammül edememe
• Parlak ışıklardan rahatsız olma
• Ağrıya normalden az veya fazla tepki verme
• Sürekli hareket etme veya dönme isteği

Otizmin Nedenleri

Günümüzde otizmin tek bir nedeni olduğu düşünülmemektedir.

Araştırmalar:

• Genetik faktörlerin önemli rol oynadığını,
• Beyin gelişimindeki bazı farklılıkların etkili olduğunu,
• Birden fazla biyolojik etkenin birlikte rol oynadığını

göstermektedir.

Aşıların otizme neden olduğu yönündeki iddia bilimsel olarak defalarca araştırılmış ve doğrulanmamıştır.

Belirtiler Ne Zaman Fark Edilir?

Belirtiler çoğunlukla 1-3 yaş arasında fark edilir.

Erken belirtiler:

• İsme bakmama
• Ortak dikkat kurmama (parmakla gösterilen yere bakmama)
• İşaret etme davranışının olmaması
• Konuşma gecikmesi
• Taklit becerilerinde yetersizlik
• Sosyal oyunlara ilgisizlik

Otizm Nasıl Tanılanır?

Otizmin tanısı kan tahlili veya MR ile konulmaz.

Tanı:

• Çocuk ve aile görüşmeleri,
• Gelişimsel değerlendirmeler,
• Davranış gözlemleri,
• Standart testler ve ölçekler

yardımıyla konur.

Tanı genellikle Çocuk ve Ergen Psikiyatristi tarafından konulur. Değerlendirme sürecinde psikologlar, özel eğitim uzmanları, dil ve konuşma terapistleri ve ergoterapistler de yer alabilir.

Otizmin Seviyeleri

Güncel sınıflandırmada üç destek düzeyi tanımlanır:

Seviye 1

• Daha az desteğe ihtiyaç duyar.
• Konuşma becerileri genellikle vardır.
• Sosyal iletişimde güçlük yaşayabilir.

Seviye 2

• Belirgin destek ihtiyacı vardır.
• Sosyal iletişim sorunları daha belirgindir.
• Tekrarlayıcı davranışlar günlük yaşamı etkileyebilir.

Seviye 3

• Çok yoğun destek ihtiyacı vardır.
• İletişim güçlükleri ciddi düzeydedir.
• Bağımsız yaşam becerileri önemli ölçüde etkilenebilir.

Tedavi Var mı?

Otizm bir hastalık değil, nörogelişimsel bir farklılıktır. Bu nedenle “tamamen ortadan kaldıran” bir tedavi yoktur.

Ancak erken ve uygun desteklerle:

• İletişim becerileri gelişebilir,
• Sosyal beceriler artabilir,
• Problem davranışlar azalabilir,
• Günlük yaşam bağımsızlığı yükselebilir.

Sık kullanılan destekler:

• Özel eğitim
• Davranışsal eğitim programları
• Dil ve konuşma terapisi
• Ergoterapi
• Sosyal beceri çalışmaları
• Aile eğitimi

Otizmli Bireylerin Güçlü Yönleri

Her birey farklı olsa da bazı otizmli kişilerde:

• Güçlü görsel hafıza,
• Ayrıntıları fark etme becerisi,
• Dürüstlük ve kurallara bağlılık,
• Belirli alanlarda ileri düzey bilgi,
• Yoğun odaklanma

gibi özellikler görülebilir.

Önemli olan, otizmi yalnızca zorluklar üzerinden değil; bireyin güçlü yönleri ve destek ihtiyaçlarıyla birlikte değerlendirmektir.